In een regio als Groot-Amsterdam kun je je verliezen in initiatieven en loketten. Iedereen zoekt mensen voor de techniek. En bijna iedereen zegt dat de samenwerking beter moet. Precies daar wil Servicepunt Techniek Groot-Amsterdam (SPT-GA) doorheen snijden: niet nóg iets optuigen, maar vanuit optimisme het net even anders doen, waardoor talent en werkgevers elkaar sneller en slimmer vinden.
Minder praten, meer doen
Van Pinxteren en Hermsen gaan over de visie en aanpak van SPT-GA: Samen de strategische, tactische en operationele invulling geven aan een duurzame toekomst in de regio. Dat ze sinds dit jaar niet meer onder de vlag van de gemeente Amsterdam werken maar als netwerkorganisatie, vindt Van Pinxteren belangrijk. ‘Je kunt flexibeler werken en directer schakelen met gemeente, UWV, onderwijs en werkgevers. Niet ieder vanuit zijn eigen opdracht, maar met elkaar in één team.’
Hermsen heeft vanuit Economische Zaken van de gemeente Amsterdam zijn focus op de vraag van werkgevers. In de regio gaat het al lang niet meer alleen over traditionele techniek. Ook haven, industrie, maakindustrie en nieuwe technologische ontwikkelingen drukken hun stempel op de arbeidsmarkt. ‘Defensie, drones, AI, energievraagstukken: dat heeft allemaal effect op de vraag naar mensen’, zegt hij. ‘Dan kun je niet blijven denken in losse trajecten.’
Niet opleiden om het opleiden
Daar zit meteen een van de belangrijkste punten van SPT-GA. Het servicepunt wil af van trajecten die vooral draaien omdat het aanbod er nu eenmaal is. ‘Niet meer opleiden om het opleiden, geen klasjes meer vullen’, zegt programmamanager Van Pinxteren. ‘Dat gebeurt nog te vaak. Maar alleen als werkgevers vanaf het begin aanhaken, leid je op voor de markt.’
Volgens Hermsen is de neiging hardnekkig om iets te ontwikkelen zonder dat de vraag echt leidend is. ‘Je wilt dat werkgevers al aan de voorkant meepraten’, zegt hij. ‘Wat is nodig? Welke vaardigheden zoeken ze? Kun je samen opleiden? En ben je bereid breder te kijken dan alleen je eigen vacature of branche?’
Dat gebeurt inmiddels op verschillende plekken. Hermsen noemt Zaan Foodmakers en ook zes tankterminalbedrijven die gezamenlijk mensen willen opleiden en ook meedenken over hoe zo’n opleiding eruit moet zien. Precies dat maakt SPT-GA interessant: niet ieder bedrijf apart laten zoeken, maar kijken of een regionale aanpak het antwoord kan zijn op een regionale vraag.
‘Niet meer opleiden om het opleiden, geen klasjes meer vullen’
Waar het systeem studenten verliest
Ook kijken Hermsen en Van Pinxteren nadrukkelijk naar de route die studenten afleggen. Daar gaat het volgens hen nog te vaak mis. Hermsen ziet in de regio veel leerlingen op een technasium of in projectonderwijs die technisch bezig willen zijn, maar dan op het mbo of hbo alsnog afhaken. Niet omdat techniek ze niet trekt, maar omdat de manier van leren verandert: minder praktijk, meer in de schoolbank. Daarom werkt de gemeente Amsterdam/EZC nu met de onderwijsinstellingen in de regio aan een experiment met een doorlopende technische leerlijn op één plek, van voortgezet onderwijs tot en met hbo en universiteit. Het idee daarachter is dat de overgangen kleiner zijn, zodat studenten in die technische flow blijven. Zo wordt de hele keten slimmer.
Eerst oriënteren, dan verdiepen
Aan de kandidatenkant werkt SPT-GA met de campagne Baan met Toekomst. ‘Eerst wegen we de motivatie en mogelijkheden van een kandidaat om te investeren in een nieuwe carrière. Vervolgens kijken we wat diegene nodig heeft,’ vertelt Van Pinxteren. Kandidaten beginnen ook niet meteen met een sollicitatie op één functie, maar krijgen eerst de kans om zich te oriënteren. Via dagen rond bouw, energie, techniek en groen kunnen ze kijken wat bij hen past. Daarna volgen bedrijfsbezoeken, workshops en gesprekken over vervolgrichtingen.
Met drie loopbaancoaches en zo’n drieduizend bereikte kandidaten per jaar moet je ook wel slim werken. Volgens Hermsen zit daar de kracht van regionale samenwerking. ‘Mensen kennen vaak maar een handjevol bedrijven, terwijl er in Amsterdam en omgeving duizenden werkgevers zijn. Hoe mooi zou het zijn als een bedrijf als Alliander, de honderden sollicitanten die bij hun geen plek kunnen krijgen, voorstelt aan collega ondernemingen die minder bekend zijn.’ Andersom vissen werkgevers vaak in een te kleine vijver, terwijl er meer potentieel rondloopt dan ze denken.
Kleine experimenten, echte beweging
SPT-GA probeert dat met laagdrempelige, concrete vormen te doorbreken. Van Pinxteren noemt sessies waarin werkgevers successen delen en nieuwe experimenten ontstaan. Soms begint verandering heel klein. ‘Gewoon samen ergens gaan kijken, op werkbezoek, met mensen op de vloer praten’, zegt ze. ‘Daar hoor je vaak pas wat er echt speelt.’
Voor kandidaten zijn er inmiddels ook zogeheten safari’s: dagen waarop mensen zich onderdompelen in een subsector, werkgevers bezoeken en daarna met onderwijspartners praktisch iets uitproberen. Hermsen noemt daarnaast het ‘oploopje’: een soort speeddate voor bijvoorbeeld partners van expats, vaak mbo+ opgeleid, die in Nederland nog niet op hun niveau werken. Als hun profiel aansluit, worden ze direct gekoppeld aan werkgevers, bijvoorbeeld in de bouw.
‘Stop met denken vanuit je eigen loket, project of achterban’
Minder excuus, meer keten
Er zijn ook veel aannames in sectoren die de instroom van goede kandidaten belemmeren, zoals dat anderstaligen per definitie een veiligheidsrisico zouden vormen. Of dat vrouwen moeilijk inpasbaar zijn in de metaal. Van Pinxteren waarschuwt voor papegaaigedrag: ‘We dreigen hierdoor voorbij te gaan aan de echte bottlenecks.’ Werkgevers laten in de praktijk gelukkig allang zien dat het anders kan: bedrijven met vijftien of zelfs vijftig nationaliteiten op de werkvloer, en organisaties als Material in Motion waar juist veel vrouwen in de metaal werken.’
De kern van Servicepunt Techniek Groot-Amsterdam is simpel: stop met denken vanuit je eigen loket, project of achterban. Kijk naar de keten als geheel. Of volgens de voetbalmetafoor van Hermsen: ‘Een topclub selecteert meer talent dan ze zelf kan plaatsen. De rest laat je toch ook niet zomaar verdwijnen? Dan zorg je dat die elders aan de bak kunnen.’
