Chips vormen het fundament van vrijwel alle moderne technologie. Halfgeleiders zijn de drijfveer van de energietransitie, landbouwinnovatie, zorgtechnologie en digitale infrastructuur. Zonder halfgeleiders komt innovatie stil te staan. Met de oorsprong van deze technologie bij ASML en grote bedrijven zoals NXP en Nexperia in Nederland, is de semiconductorsector uitgegroeid tot een strategische sector voor het verdienvermogen en de technologische autonomie van Nederland en Europa.
Beethoven: talent als randvoorwaarde voor groei
De halfgeleiderindustrie staat aan de vooravond van een enorme groei. Maar die groei staat onder druk. De vraag naar technisch talent stijgt snel, terwijl de instroom in technische opleidingen achterblijft en bedrijven moeite hebben om vacatures te vervullen. Het tekort raakt de hele keten: van operators en technici tot engineers en onderzoekers.
Met het nationale Beethovenprogramma zetten rijk en regio gezamenlijk in op het versterken van de microchipsector door te investeren in wonen, bereikbaarheid en voorzieningen in Brainport. Onderdeel van dit programma is het nationaal versterkingsplan microchiptalent.
‘De halfgeleiderindustrie staat aan de vooravond van een enorme groei. We kunnen deze groei alleen mogelijk maken als we allemaal samenwerken’, Hans de Jong
De opgave: het opleiden van 38.000 technisch personeel (mbo, hbo, wo) tussen 2024 en 2030 vanuit een begroting van 450 miljoen. Daarbij gaat het niet alleen om meer instroom in opleidingen, maar ook om de bredere vraag hoe actoren in de gehele keten kunnen samenwerken aan industriegedreven talentbeleid. Dat start met betere vraagarticulatie in de semiconsector en het verbeteren van de aansluiting tussen onderwijs en bedrijfsleven, tot het aantrekken van internationaal talent en het ontwikkelen van flexibele leerpaden voor werkenden en zij-instromers. En alle uitdagingen die daarbij komen kijken.
Drie actielijnen voor de hele talentketen
Het nationaal versterkingsplan microchiptalent kent drie actielijnen waar ieder programma zijn of haar eigen invulling aan geeft, maar allemaal gericht op:
- Het beter aansluiten en vergroten van aanbod en praktijkfaciliteiten voor regulier onderwijs en leven lang ontwikkelen;
- Het vergroten van de instroom in technische opleidingen en uitstroom naar de semiconsector, onder andere van onvertegenwoordigde doelgroepen zoals statushouders en vrouwen;
- Het versterken van het ecosysteem door het uitwisselen van kennis en ervaring tussen de verschillende partijen, onderwijssectoren en regio’s.
Vier regio’s, één opgave
De uitvoering van Beethoven ligt in vier regio’s met een sterke positie in de chipketen. Iedere regio heeft een eigen profiel en specialisatie, maar werkt vanuit een gezamenlijke opgave. Samen laten zij zien hoe Nederland werkt aan één gedeelde opgave: voldoende en goed opgeleide mensen voor de chipsector van morgen. Dit zijn de regio’s:
- In Brainport Eindhoven ligt de nadruk op de hightech maakindustrie en de internationale koppositie in chipmachines en -ontwikkeling.
- Twente bouwt voort op een sterk ecosysteem rond chiptechnologie, nanotechnologie en ondernemerschap.
- In Zuid-Holland ligt de focus op toepassingen, systeemintegratie en verbinding met andere sectoren zoals maritiem en ruimtevaart.
- Noord-Nederland versterkt de keten met onderwijs, onderzoek en regionale innovatieprogramma’s.
Door deze regionale krachten te bundelen ontstaat een landelijk netwerk dat sneller kan opschalen en beter inspeelt op de vraag uit de sector.
