Nando Slijkerman had geen AI-inspiratiesessie meer nodig. Hij wil zijn bedrijf verder professionaliseren, ook met AI. Hij wist bovendien wat hij wilde aanpakken. Bij VZR Groep kosten projectcalculaties veel tijd: bestekken lezen, bouwtekeningen nalopen, gevelaanzichten bekijken, maatvoering bepalen en alles vertalen naar een scherpe offerte. Precies het soort werk waarvan je in een groeiend mkb-bedrijf voelt: dit moet slimmer kunnen. Alleen wist hij niet bij wie hij moest aankloppen.
Dat is de paradox voor veel mkb’ers: er is niet te weinig AI-aanbod, maar te veel. Tools, scans, trainingen, subsidies, pilots en adviseurs genoeg. De vraag is welke route past bij jouw bedrijf, zonder meteen tijd en geld te verliezen aan iets dat niet werkt. Tijdens een bijeenkomst van de Vereniging Amersfoortse Bedrijven vond Slijkerman de juiste deur. Daar hoorde hij Manon de Lijster van AI4U vertellen hoe het project ondernemers met AI-vragen verbindt aan onder meer kennis en praktijkopdrachten, zoals bij Hogeschool Utrecht. Dat was het begin van een samenwerking die VZR Groep van een herkenbaar probleem naar een concreet traject bracht.
Kleine bedrijven, grote achterkant
VZR levert (project)zonwering en zakelijk onderhoud en komt voort uit Veldhuis Zonwering, een bedrijf dat al meer dan honderd jaar bestaat. De afgelopen 2,5 jaar bouwde Slijkerman aan een groep van lokale bedrijven die hun eigen naam en identiteit houden, maar achter de schermen samenwerken op het gebied van inkoop, kennisdeling, efficiënte planning en betere systemen. Dat is nodig in een branche met veel kleine spelers, veel vakmanschap en weinig vanzelfsprekende professionalisering. ‘Het is een redelijk onprofessionele branche,’ zegt Slijkerman. ‘Kleine spelers, veel mensen met liefde voor het vak en vooral heel technisch.’ Juist daar past AI in. Niet als technologieproject, maar als praktische stap in slimmer organiseren. Bij VZR gaat het om het werk dat voorafgaat aan een goede offerte: informatie uit documenten halen, technische keuzes voorbereiden en zorgen dat de klant snel een scherp voorstel krijgt. Kan dat sneller en nauwkeuriger, zonder dat vakmanschap uit het proces verdwijnt? Slijkerman wilde geen groot plan voor later en geen dure tool waarvan niemand wist of die zou passen. Hij zocht een eerste stap die klopte met zijn bedrijf.
Verkenning
Via AI4U kwam VZR in contact met de European Digital Innovation Hub Noord West en Hogeschool Utrecht. Daar werd de vraag eerst aangescherpt: wat moet een toepassing kunnen om het offerteproces echt te helpen? Welke informatie moet uit tekeningen en documenten komen? En waar blijft menselijke vakkennis nodig? Daarna ging een team van studenten en professionals aan de slag met een proof of concept. Elke twee weken schuift VZR aan voor een review. Het team laat zien wat het heeft gebouwd, stelt vragen en verwerkt feedback. Slijkerman heeft binnen VZR-strategie, overnames en professionalisering in zijn portefeuille en leidt het traject vanuit het bedrijf. Zodra het over de inhoud gaat, haalt hij er technische collega’s bij. ‘Als het gaat over een bouwtekening en welke informatie we precies nodig hebben, schakel ik onze technische mensen in,’ zegt hij. ‘Die kunnen daar veel beter input op geven dan ik.’ Voor Slijkerman zit daar een belangrijke les. AI werkt niet als iets dat je over een organisatie uitstort. Het moet aansluiten op het werk van mensen die het proces kennen. Daarom loopt hij zelf de afdeling op. Waar loop je tegenaan? Wat kost de meeste tijd? Wat vind je leuk aan je werk en wat juist niet? ‘Daar komt eigenlijk de informatie uit,’ zegt hij. ‘En vervolgens betrekken we mensen waar nodig bij de reviews. Zo krijg je draagvlak.’
Geen tool, maar een route
Het traject moet in acht weken leiden tot een eerste product dat VZR kan gebruiken. De hogeschool levert ook een handleiding en een stappenplan op, zodat het bedrijf ermee verder kan en nieuwe medewerkers later kunnen aansluiten. Het doel is niet dat AI het vak overneemt, maar dat medewerkers minder tijd kwijt zijn aan zoek-, meet- en controlewerk. ‘Het is veel leuker dat zij technisch kunnen nadenken over hoe zo’n project ingepast kan worden en hoe het commercieel scherper kan,’ zegt Slijkerman. ‘Niet om maatvoering uit te trekken en informatie bij elkaar te zoeken.’ Voor hem zit de waarde van AI4U dus niet alleen in de uiteindelijke toepassing. Minstens zo belangrijk is de route ernaartoe. Via Manon de Lijster ontdekte hij mogelijkheden die hij zelf niet kende: subsidie, samenwerking met de hogeschool en toegang tot actuele AI-kennis. Zonder die verbinding was hij waarschijnlijk uitgekomen bij een commerciële aanbieder, nog voordat duidelijk was welke oplossing echt paste.
MKB Werkplaats Utrecht is een regionaal netwerk dat ondernemers, onderwijs, kennisinstellingen en andere partners bij elkaar brengt rond digitaliseringsvragen. Binnen die werkplaats richt AI4U zich op ondernemers die wel voelen dat ze iets met AI moeten, maar nog niet weten hoe. Het team organiseert workshops, voert intakes uit voor AI-praktijkopdrachten, maakt AI-ontwikkelplannen – vaak kosteloos – en verbindt ondernemers met partijen in de regio. ‘We kijken naar wat de ondernemer nodig heeft,’ zegt De Lijster. ‘We kijken naar partijen in de regio die niet-commercieel zijn, zodat we ondernemers goed kunnen doorverwijzen.’ Daarmee gaat het traject niet alleen over technologie. Het vraagt ook nieuwe vaardigheden: leren welke informatie je uit systemen en documenten kunt halen, hoe je technische kennis vertaalt naar een digitale toepassing en hoe medewerkers zelf richting geven aan slimmer werk.
Eerste stap
AI4U begon twee jaar geleden als driejarig project. U-TECH Community nam als penvoerder het initiatief en regelde de subsidieaanvraag. Daarna landde het project bij MKB Werkplaats Utrecht, een initiatief van Hogeschool Utrecht en andere regionale onderwijsinstellingen. De belangrijkste financiering komt uit een driejarige subsidie van de provincie Utrecht, aangevuld met bijdragen van onder meer de gemeenten Utrecht en Amersfoort en kleinere ondernemersfondsen. Twee van de drie jaar zitten erop. Na het derde jaar valt de grootste subsidie weg. De Lijster zoekt daarom al naar nieuwe partners om de aanpak voort te zetten. Niet omdat het project nog moet bewijzen dat er behoefte is, maar juist omdat die behoefte zichtbaar is. De Lijster: ‘Veel ondernemers weten inmiddels wel dat ze iets met AI moeten. Maar ze vragen zich af: wanneer ga ik dat doen? Wat ga ik hiermee doen?’ Juist daarom helpt het om de eerste stap klein en concreet te maken. Geen groot AI-plan. Geen dure tool zonder duidelijke vraag. Wel een proces dat beter kan en een route naar mensen die kunnen helpen. Voor VZR past dat precies bij de bredere beweging die Slijkerman in gang heeft gezet. Lokale bedrijven houden hun eigen gezicht, maar worden sterker door samenwerking achter de schermen. AI wordt daarmee geen los experiment, maar onderdeel van professionalisering: betere systemen, kennisdeling en meer ruimte voor vakmanschap. Voor andere mkb’ers zit daar de uitnodiging. Wie met AI wil beginnen, hoeft niet meteen alles te overzien. Begin bij het werk dat schuurt. Waar gaat tijd verloren? Waar ontstaan fouten? Welke informatie zoeken medewerkers telkens opnieuw? En zoek daarna niet zomaar een tool, maar de juiste deur. Voor Slijkerman was dat het AI4U-traject. Niet omdat het alle antwoorden zelf heeft, maar omdat AI4U weet wie kan helpen. In een markt vol AI-aanbod is dat misschien wel de grootste winst: iemand die de weg wijst.
