SkillsforLife maakt deel uit van het Katapultnetwerk en is één van de 15 zogeheten High Impact PPS’en (HIP) uit het Nationaal Groeifondsprogramma Opschaling publiek-private samenwerkingen in het beroepsonderwijs. De HIP SkillsforLife bundelt op zijn beurt weer een groot aantal pps’en in de regio om meer impact te kunnen maken. Een succesvol voorbeeld is Technicnoord. Programmamanager Wilbert van den Eijnde van Skillsforlife, kwartiermaker van coöperatie Technicnoord Erwin Duursma en bestuurslid en ondernemer Alex van Dalen van die coöperatie delen hun ervaringen.
SkillsforLife bundelt de energie van maar liefst 80 partijen – bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden – uit Friesland, Groningen en Drenthe. Wilbert van den Eijnde, in het dagelijks leven associate lector van NHL Stenden in Leeuwarden, is programmamanager van SkillsforLife. ‘SkillsforLife behelst het grootste deel van de publiek-private samenwerkingsverbanden (pps) rondom de techniek in Noord-Nederland. De drie noordelijke provincies beslaan 25% van het oppervlak van Nederland maar er woont maar 10% van de Nederlanders. Voor Nederlandse begrippen is de regio dunbevolkt, bovendien krimpt de beroepsbevolking. Dat heeft consequenties. De krimp is zo groot dat we het anders moeten organiseren. Afzonderlijke pps’en zijn vaak kwetsbaar. Ze drijven op een klein aantal samenwerkingspartners en de financiering is meestal tijdelijk. Met SkillsforLife willen we de pps’en bundelen en opschalen zodat ze én de slagkracht hebben om impact te maken en robuust genoeg zijn om die impact duurzaam en structureel te borgen. Door met heel Noord-Nederland op te trekken hebben we daarvoor de juiste schaalgrootte.’
Verduurzaming
Technicnoord is voor Van den Eijnde een heel mooi voorbeeld van zo’n pps met de potentie om duurzaam impact te maken. Erwin Duursma is kwartiermaker van pps Technicnoord. Het is een opleidingsbedrijf en een initiatief van een aantal bedrijven: Variass, Batenburg Beenen, Philips, Resato en Ventura. ‘Samen met Firda – MBO College Drachten – leiden we toekomstig talent op tot vakman of -vrouw in de techniek. Dat doen we heel concreet door twee dagen per week een bbl-opleiding Mechatronica op mbo-niveau 3 en 4 aan te bieden. Mijn rol is het begeleiden van de doorontwikkeling van de coöperatie samen met de leden – over die coöperatie later meer. Verduurzaming gaat voor mij om het samenbrengen van meer bedrijven, zodat we het opleidingsaanbod kunnen uitbreiden. Een aanbod dat bovendien aansluit bij de behoefte vanuit de markt. Hoe zorgen we dat we (ook op de lange termijn) zoveel mogelijk waarde toevoegen voor alle coöperatieleden (bedrijven), voor onze onderwijspartner Firda en voor potentiële studenten?’
‘Verduurzaming gaat voor mij om het samenbrengen van meer bedrijven, zodat we het opleidingsaanbod kunnen uitbreiden.’
– Erwin Duursma
Logische stap
De derde gesprekspartner is Alex van Dalen, Managing Director bij Batenburg Beenen, één van de deelnemende bedrijven aan Technicnoord. Bovendien is Van Dalen bestuurslid van Technicnoord. ‘Batenburg Beenen is een groot technologiebedrijf met ongeveer 250 werknemers. Wij werkten al nauw samen met onderwijsinstellingen. Ieder jaar hebben we zo’n 20 stagiairs/afstudeerders, waarvan de helft daarna bij ons in dienst komt. We hebben drie medewerkers die hen begeleiden. Voor ons was het een logische stap om mee te doen. We kunnen talent aantrekken dat we kunnen vormen. En, niet onbelangrijk, door in de coöperatie actief te zijn kunnen we ook aan het onderwijs aangeven waar we behoefte aan hebben; bijvoorbeeld ervaring met cobots (collaborative robots) of programmable logic controllers (PLC). Brede vaardigheden leren studenten in het onderwijs, het zijn de specifieke skills die vaak ontbreken.’
Investeren
‘Het is verleidelijk om te praten over de kwantiteit en kwaliteit van studentenaanbod’, zegt Duursma. ‘Ik krijg vaak signalen van bedrijven dat de studenten die net van school komen niet voldoen aan hun actuele wensen. Daar is ook wel een verklaring voor. Opleidingen hebben niet altijd de mogelijkheden om te investeren in state-of-the-art-machines, maar veel kleine bedrijven ook niet. Verder is het onderwijssysteem onvoldoende toegerust om adaptief en gericht op actuele technologische ontwikkelingen hun onderwijs vorm te geven. De modernste verspaningsmachines staan niet bij Firda, om een voorbeeld te noemen. Maar 90% van de technische bedrijven heeft ze ook niet. Binnen Technicnoord kiezen partijen ervoor om niet alles zelf in huis te halen, maar om faciliteiten te delen. Een docent uit Assen kan naar een bedrijf in Drachten komen; in veel landen lachen ze om ons begrip van afstanden.’ Van Dalen is niet bang dat studenten waarin zijn bedrijf investeert, die kennis meenemen naar een concurrent. ‘Natuurlijk zijn we soms ook concurrenten, maar we doen dit echt samen. Het kan zo zijn dat een student na twee jaar erachter komt dat hij liever in een andere sector werkt of bij een kleiner bedrijf aan de gang gaat. Dat is niet erg. Er zijn er ook die de omgekeerde weg bewandelen. Dit is een veelkoppig probleem dat we niet alleen kunnen oplossen: we moeten allemaal investeren.’ Investeren is een belangrijke succesvoorwaarde voor de coöperatie Technicnoord. ‘We zijn een coöperatie en werken met een ledenmodel’, zegt Alex van Dalen. ‘Skin in the game, wordt het vaak genoemd. Simpel gezegd: meebetalen is meebepalen. Dat betekent voor bedrijven die betalend lid zijn, dat ze mogen meepraten over de inhoud van het onderwijs. Die financiering is natuurlijk ook belangrijk voor de structurele borging.’
‘Dit is een veelkoppig probleem dat we niet alleen kunnen oplossen: we moeten allemaal investeren.’
– Alex van Dalen
Sense of urgency
SkillsforLife is nog volop in ontwikkeling, maar programmamanager Van den Eijnde ziet commitment, een belangrijke voorbode voor succes. ‘We zijn ruim een jaar onderweg, dat is relatief kort. Door de opzet vinden de leden elkaar alvast sneller, dat was voorheen lastiger. Ik zie sense of urgency. Onderwijs en bedrijfsleven zijn twee entiteiten, met grotendeels dezelfde belangen en dat zien ze allebei ook in toenemende mate in. Ik denk echt dat we af moeten van de gedachte dat scholing van het onderwijs is en bedrijven voor de toegevoegde waarde zijn. Kijk naar het gedeelde belang en doe samen wat je samen kunt doen.’ Van den Eijnde denkt dat het coöperatieve model achter Technicnoord ook in andere regio’s kan werken. ‘Natuurlijk, alle regio’s verschillen. Voor mij vormt Technicnoord en het coöperatiemodel erachter een enorme inspiratie. Dat model is schaalbaar én duurzaam te borgen. Het is van bedrijven. Die staan erachter, geloven erin en zijn bereid om in het model te investeren. Dat zijn voor mij dé voorwaarden voor duurzaam succes. Sterker: het succes van dit soort samenwerkingsverbanden staat of valt voor mij met het commitment van bedrijven. Dit organiseer je niet in een achternamiddag, dus partijen moeten intrinsiek gemotiveerd zijn én blijven.’
Gewoon doen
Erwin Duursma voegt nog een heldere succesvoorwaarde toe: ‘Voor mij is het belangrijkste, en dat is een mindset die je in het bedrijfsleven eerder aantreft dan in het onderwijs, dat je begint. Je kunt wachten tot je 25 studenten hebt om een klas te vormen, maar je kunt ook met 5 beginnen. Het valt ons op dat er een grote bereidheid is van bedrijven om zowel state-of-the-art hardware als actuele kennis ter beschikking te stellen aan andere bedrijven en aan het onderwijs. Dan verstevig je elkaar en bouw je samen aan een nieuw fundament waar de hele regio van profiteert.’ ‘Precies’, zegt Wilbert van den Eijnde, ‘gewoon doen! Het onderwijs is vaak van de volledigheid en de zorgvuldigheid, maar 3 jaar uitrekken voor het ontwikkelen van een Associate Degree is niet meer van deze tijd.’
Nationaal Groeifonds: voor samenwerking tussen onderwijs in bedrijfsleven in de regio
Het Nationaal Groeifonds maakt het mogelijk dat partners in de regio’s gezamenlijk grote stappen kunnen zetten zodat er voldoende én goed geschoolde mensen worden opgeleid voor het mkb.
Het voorstel Opschaling van publiek-private samenwerkingen in het beroepsonderwijs waar Katapult bij betrokken is heeft 210 miljoen euro toegekend gekregen. De toekenning heeft gezorgd voor een belangrijke impuls om innovaties in de praktijk toe te passen, een leven lang ontwikkelen te stimuleren, en het productiviteitsniveau van (midden- en klein) bedrijven te verhogen.
Zo’n 90 publiek-private samenwerkingen hebben zich verenigd in 15 consortia – zogeheten “High Impact Pps’en of “HIP’s” – met de bedoeling samen veel meer impact te gaan maken. SkillsforLife is zo’n HIP. Benieuwd naar de andere HIP’s en meer informatie over het Groeifonds? Bekijk het hier.
