De Europese Unie investeert via verschillende fondsen in werkgelegenheid, innovatie en een duurzame economie. Voor Noord-Holland spelen met name het Just Transition Fund (JTF) en het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) een belangrijke rol. Maar hoe gaat de provincie om met deze fondsen?
De route van Europese subsidies
‘De informatie over Europese subsidiemogelijkheden bereikt de provincie via meerdere kanalen’, zegt Roos Ennen, beleidsadviseur arbeidsmarkt & innovatie. ‘Zo is er het Lerend Netwerk waarin Noord-Holland samen met andere provincies regelmatig bijeenkomt om kennis en kansen te delen. Ook de interne samenwerking binnen de provincie is essentieel: collega’s wijzen elkaar op nieuwe regelingen en mogelijke subsidies. Daarnaast spelen regionale campussen een rol, omdat zij vaak direct benaderd worden met subsidiekansen en deze informatie weer delen met de provincie.’ In Noord-Holland zijn campussen samenwerkingsverbanden tussen bedrijven, onderwijs en de overheid, gericht op het versterken van de arbeidsmarkt, met een focus op techniek en technologie. Deze kunnen zowel fysiek als virtueel zijn.
Europese financiering in Noord-Holland
Noord-Holland heeft invloed op de besteding van Europese subsidies, maar fungeert niet als eindbeslisser. Tessa de Boer, adviseur innovatie & digitale economie, legt uit dat de provincie binnen een programma zoals Kansen voor West (EFRO) mag sturen op welke thema’s prioriteit krijgen. ‘We hebben als Noord-Holland ongeveer 40 miljoen euro (inclusief rijkscofinanciering) voor zeven jaar en dat moet worden besteed aan de prioriteiten innovatie en klimaat. Binnen die kaders kunnen wij aangeven of we bijvoorbeeld willen inzetten op duurzame luchtvaart of juist op life sciences & health,’ vertelt De Boer. ‘Maar uiteindelijk beslist het programmabureau Kansen voor West, samen met een onafhankelijke beoordelingscommissie, welke projecten daadwerkelijk subsidie krijgen.’ Ivon Soldaat, beleidsadviseur duurzame economie, vult aan dat het Just Transition Fund (JTF) een specifieke rol heeft binnen de transitie naar een duurzame industrie en economie. ‘Uit het JTF is 58,5 miljoen euro beschikbaar voor de IJmondregio, met een looptijd tot 2027. Dit geld is bedoeld om de industriële verduurzaming te ondersteunen en werkgelegenheid in de regio te behouden. Er zijn drie hoofdsporen gedefinieerd waarbinnen projecten subsidie kunnen aanvragen, bijvoorbeeld voor vergroening van de industrie. Minimaal 40% van het budget wordt ingezet op arbeidsmarkt, op basis van de behoefte in de IJmond. Dit zal niet alleen via het spoor Arbeidsmarkt zijn, maar ook via de andere twee sporen door een bijdrage te vragen van 5% ten behoeve van Social Return.’
Europese subsidies in de praktijk
De subsidies leveren tastbare resultaten op. Ivon noemt als voorbeeld de Green Incubator binnen Techport, een versnellingsprogramma dat dankzij JTF-financiering innovatieve verduurzamingsprojecten ondersteunt. Dit programma is specifiek gericht op mkb’ers en startups in de duurzame maakindustrie in de IJmond regio. Het richt zich op bedrijven waarvan de producten, diensten of innovaties zich nog in de ontwikkelingsfase bevinden, maar die al enige tractie hebben, zoals omzet of gesloten deals. Het team is sterk en flexibel en kan snel schakelen. Gedurende het programma wordt gewerkt aan het valideren van de marktbehoefte en het verder uitwerken en testen van de innovaties. Als voorbeeld van een succesvol EFRO-project noemt De Boer Living Lab Sustainable Fashion en het Fieldlab Waterstof in Agri. Er zijn strenge verantwoordingsvereisten gelden. ‘Het aanvragen en beheren van Europese subsidies kost veel tijd en moeite,’ zegt Soldaat. ‘Maar het gaat om grote bedragen, dus het is logisch dat er strikte eisen aan vastzitten.’
Toekomstige ontwikkelingen
Met de nieuwe Europese begrotingsperiode die in 2028 ingaat, staat er verandering op til. Er wordt gesproken over een verschuiving van de verdeling van subsidies naar nationaal niveau, wat mogelijk de regionale autonomie vermindert. De Boer benadrukt dat Noord-Holland Europese subsidies als een belangrijk sturingsmiddel ziet: ‘We kunnen nu binnen onze regio bepalen wat kansrijk is. Als dat verdwijnt, wordt die flexibiliteit minder.’ De aandacht voor de arbeidsmarkt en scholing binnen de Europese fondsen neemt toe.
Just Transition Fund (JTF) IJmond
Met het JTF stimuleert de regio IJmond de rechtvaardige transitie naar een duurzame industrie en economie. ‘De koppeling tussen subsidies en arbeidsmarktontwikkeling wordt steeds belangrijker,” zegt Ennen. ‘Daar liggen voor ons grote kansen, die ontstaan vanuit het Manifest Werken en Ontwikkelen 2030, waarin we met meer dan 400 partners werken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Met Europese financiering heeft Noord-Holland de mogelijkheid om innovaties te stimuleren, werkgelegenheid te versterken en de economie duurzamer te maken. De komende jaren blijven deze fondsen een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van de regio.’
Succesvolle JTF-projecten
Techport Innovation Centre (TPIC) Green Incubator – strategisch project
Het project Techport Innovation Centre (TPIC) Green Incubator zet een one stop shop neer voor kennisopbouw en innovatieve ideeën ten behoeve van de energietransitie in de maak- en onderhoudsindustrie. Ook worden learning communities opgezet voor 3 thema’s: Make Green (schoner circulair produceren), Energize Green (energiezuiniger produceren en onderhouden) en Move Green (schoner transporteren). De TPIC Green Incubator heeft als doel om 100 bedrijven, 100 werknemers en 200 studenten (mbo/hbo) te ondersteunen of te betrekken bij de implementatie van groene innovaties in de maak- en onderhoudsindustrie.
Het resultaat van TPIC Green Incubator is de implementatie van 25 groene innovaties.De opleidingsweg naar groen staal (voucherregeling)
De Tata Steel Academy is een bedrijfsschool voor mbo-studenten (BBL) en medewerkers die niveau-verhogende opleidingen of functiegerichte trainingen volgen. De instroom van goed opgeleide technici vanuit de bedrijfsschool en het regulier onderwijs is onvoldoende om vacatures in te vullen. Met dit project wil de Academy onderwijs aanbieden aan 120 zij-instromers en werknemers, die een (proces)technische functie willen gaan vervullen in de maak- en onderhoudsindustrie. Dit levert een bijdrage aan het oplossen van personeelskrapte. Door introductie van nieuwe technieken draagt dit traject ook bij aan een succesvolle klimaattransitie en de weg naar Groen Staal.
Het zijn onderwijsmodules voor zij-instromers en werknemers (van Techport bedrijven) die weinig tot geen ervaring hebben binnen de techniek. Anderstaligen met een technische vooropleiding krijgen ook Nederlandse taaltrainingen om de kans te vergroten op een technische functie binnen de maak- en onderhoudsindustrieSoci-Com Heemskerk
Het project Soci-Com Heemskerk heeft twee doelen die bijdragen aan de duurzame ontwikkeling van de IJmond: het opleiden en aan een betaalde baan helpen van 110 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt én het vergroten van de instroom in de metaalsector. De deelnemers worden deels uitgeplaatst bij werkgevers en blijven deels in de eigen fabriek werken. Door middel van job-carving kan de doelgroep relatief eenvoudige werkzaamheden overnemen van metaalbedrijven, die dit nu noodgedwongen door ’te’ dure werknemers laten doen. Het concept heeft zich al bewezen in Enkhuizen en kan met behulp van een JTF-subsidie snel van de grond komen in de regio IJmond.
Women in Technics
Het project Women in Technics richt zich op om- en bijscholing van technisch personeel, specifiek op vrouwen omdat in deze doelgroep nog veel onbenut potentieel zit. Het doel is om 100 vrouwen naar technische beroepen in de IJmond toe te leiden, met het zicht op continuering hiervan na afloop van het project. Vanuit de werkgeverskant richt het project zich op het MKB, omdat kleinere bedrijven geen eigen bedrijfsacademie hebben en niet de middelen om zelf personeel te werven en op te leiden.
Momenteel is er landelijk een tekort van 30% gespecificeerd op technische profielen. Vrouwen vormen een weinig tot niet aangeboorde talentpool voor technische banen. Binnen het project volgen zij-instromers een intensief technisch opleidingstraject en worden ze goed begeleid in de nieuwe functie. Subsidie: € 2.106.021,-
Succesvolle EFRO-projecten
Living Lab Sustainable Fashion
In dit project wordt door Hogeschool In Holland het Living Lab Sustainable Fashion opgezet. Dit Living Lab heeft tot doel concepten en initiatieven te ontwikkelen om te komen tot een ander gebruik van kleding: duurzamer gericht op consuminderen, hergebruik en recylcing. Studenten gaan innovatieve oplossingen bedenken, er wordt kennis ontwikkeld en verspreid en initiatieven/ondernemerschap aangewakkerd en geholpen met kennis.
Fieldlab Waterstof in Agri
Fieldlab Waterstof in Agri is een praktijkomgeving waar agrarische ondernemers, kennisinstellingen en overheden samenwerken aan waterstofinnovatie en -infrastructuur voor de agrisector. Het Fieldlab fungeert als fysieke hotspot voor experimenten met waterstoftechnologie en de toepassing ervan in de praktijk. Dit gezamenlijke initiatief van Greenport NHN, Ontwikkelingsbedrijf NHN, New Energy en agrarische ondernemers stimuleert de ontwikkeling en implementatie van duurzame waterstofoplossingen.
