Digitale dreigingen nemen toe. Systemen veranderen. Functies schuiven op. Wat vandaag nodig is, stond gisteren nog niet in het lesprogramma. Dat zet druk op de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Om die structureel met elkaar te verbinden, richtten het ROC van Flevoland en Stichting ICT Tribe het Practoraat Actueel IT Onderwijsop.
‘Digitalisering, automatisering en de grote transitievraagstukken vereisen voldoende, goed opgeleid IT-talent. De ontwikkelingen in de IT gaan razendsnel. De vraag is hoe we dit talent opleiden voor zo’n snel veranderend werkveld. En hoe we ervoor zorgen dat ze zich een leven lang kunnen blijven ontwikkelen. Want dat zal nodig zijn,’ zegt Robin Timmer. ‘Dat kan het onderwijs niet alleen,’ vult Aniek van Gerwen aan. ‘Dat moet samen met het bedrijfsleven en andere partners. Het practoraat fungeert daarom als community. De centrale vraag blijft dezelfde: hoe blijft IT-onderwijs aansluiten op een arbeidsmarkt die voortdurend verandert?’ Timmer en Van Gerwen zijn beiden practor en doen samen met twee docent-onderzoekers praktijkgericht onderzoek in de regio.
De aanleiding
In gesprekken over onderwijs en arbeidsmarkt valt steeds hetzelfde woord: mismatch. ‘Maar waar die “mis” dan precies zit, is eigenlijk de eerste vraag,’ aldus Van Gerwen. Het practoraat ging zo’n anderhalf jaar geleden van start en publiceerde in juni 2025 een regionale IT-monitor, een analyse van de arbeidsmarktvraag en het scholingsaanbod in de regio Flevoland. Waar zitten de IT-functies? Waar groeit de vraag? Waar ontstaan tekorten? Van Gerwen: ‘We wilden dit gestructureerd onderzoeken. Niet gewoon de veelgehoorde stemmen het meeste ruimte geven. De uitkomst maakt duidelijk dat het om een complex vraagstuk gaat. We redden het niet met één simpele oplossing,’ stelt Timmer. ‘Het gaat om kennis en vaardigheden die zo snel veranderen, dat je daar voortdurend op moet blijven aansluiten.’
De community
Om dat te doen, is een learning community opgebouwd. Van Gerwen: ‘We zeggen niet: jij bent onderdeel en jij niet. Iedereen is welkom. Denk aan mbo- en hbo-instellingen, IT-bedrijven, organisaties met IT-functies en publieke partijen.’ Bijvoorbeeld gemeente Almere, provincie Flevoland, UWV, SBB, Stichting Praktijkleren en Windesheim. ‘Met de community focussen we ons op de brede doelgroep en de hele regio,’ zegt Van Gerwen. Daarnaast functioneert een strategische kern, een mix van partners uit het bedrijfsleven en het onderwijs. Zij hebben zich voor langere tijd gecommitteerd om mee te denken. ‘Elke vijf à zes weken spreken zij met elkaar over koers en prioriteiten. Wanneer een nieuw vraagstuk opkomt, wordt een klein projectteam gevormd: een micro-community. Dan zetten we de juiste mensen bij elkaar,’ zegt Timmer. ‘Mensen die hier echt tijd voor vrij willen maken.’ De bedoeling is helder: alles dat wordt ontwikkeld, moet niet binnen één instelling blijven hangen. ‘Alles wat we onderzoeken en wat we daarin ophalen, moet ook weer landen bij de verschillende partijen binnen de community,’ vindt Van Gerwen.
‘Het gaat om kennis en vaardigheden die zo snel veranderen dat je daar voortdurend op moet blijven aansluiten’
Kennis delen
Cybersecurity kwam als één van de urgente thema’s uit de regionale IT-monitor naar voren. Voor het practoraat was de stap snel gezet: aansluiten bij het Cyberweerbaarheidscentrum Flevoland. Timmer licht toe: ‘Het Cyberweerbaarheidscentrum bundelt kennis, tools en een krachtig netwerk, dat faciliteert dat bedrijven veilig kunnen ondernemen.’ Door studenten (zowel mbo, hbo als omscholers) hierin een rol te geven, kunnen zij leren over de actuele ontwikkelingen binnen cybersecurity en van meerwaarde zijn voor de regio. Die samenwerking kreeg direct vorm tijdens het event CyberChef-Flevoland. Studenten gingen in gesprek met mkb-bedrijven en deden praktijkervaring op door ondernemers te bevragen over cyberveiligheid. ‘De mkb’er krijgt zo meer bewustwording over zijn cyberveiligheid,’ zegt Van Gerwen. ‘Ontdekt wat eventueel geregeld moet worden en wat al op orde is.’
Studenten krijgen direct feedback. En het onderwijs krijgt beter zicht op wat bedrijven vandaag-de-dag nodig hebben. Maar de ambitie ligt verder in de toekomst. ‘We vinden het belangrijk dat het mkb het Cyberweerbaarheidscentrum weet te vinden en dat onderwijs en praktijk structureel met elkaar verbonden zijn,’ aldus Timmer. ‘De ambitie: over vijf jaar is het Cyberweerbaarheidscentrum het vanzelfsprekende startpunt voor mkb-bedrijven in Flevoland en het practoraat draagt daarin bij aan een goede aansluiting van het onderwijs op het bedrijfsleven.’
Grote uitdaging
De zoektocht stopt niet. ‘Iedereen is nog bezig met de vraag hoe de IT-functies van de toekomst eruit gaan zien en hoe we daar passend talent voor ontwikkelen,’ zegt Timmer. ‘Ook het bedrijfsleven heeft daar niet altijd een eenduidig antwoord op.’ De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt blijft voorlopig complex en vraagt om voortdurende aanpassingen. ‘Eén van de meest consistente signalen uit het bedrijfsleven is de noodzaak van en het tekort aan soft skills,’ zegt Van Gerwen. Volgens Timmer is het klassieke beeld van de IT’er die in zijn eentje achter een paar beeldschermen zit echt verleden tijd. Vaardigheden zoals samenwerken, probleemoplossend vermogen, communicatie en intern en extern afstemmen zijn essentieel, nu en in de toekomst. Daarom krijgt dit thema binnen het practoraat nadrukkelijk aandacht. Een docent-onderzoeker is bezig met praktijkgericht onderzoek hiernaar, met als doel een methode of tool te ontwikkelen om soft skills bij studenten en medewerkers te verbeteren. ‘De doelgroep bestaat zowel uit IT’ers in opleiding, als IT-medewerkers bij bedrijven’. Voor een betere aansluiting op de arbeidsmarkt werken studenten van het ROC van Flevoland aan levensechte vraagstukken vanuit het bedrijfsleven. Binnen de ICT-opleidingen is hiervoor recent structureel ruimte gemaakt in het curriculum. Ook andere opleiders, zoals ICT Tribe, betrekken het bedrijfsleven op vaste basis bij onderwijsopdrachten. Digitalisering gaat door en behoeften blijven veranderen. ‘Het dynamische aspect en de vele betrokken partijen maken het een complex vraagstuk,’ stelt Timmer. ‘Het is van iedereen een beetje, maar van niemand helemaal alleen.’ Het practoraat is geen eindpunt, maar organiseert het gezamenlijke leren en houdt het gesprek tussen onderwijs en arbeidsmarkt gaande.
