In de podcastreeks van Techkwadraat praten wetenschappers en experts over technologie, onderwijs en innovatie. In juni was onderwijspsycholoog Tim Post (Kids4Twente) te gast. Hij deelt zijn inzichten over het lerend vermogen van leerlingen én scholen.
‘Je moet lucide durven dromen,’ zegt Tim. ‘We mogen dromen over goed onderwijs, maar tegelijkertijd realistisch blijven en daadwerkelijk bouwen aan de uitvoering.’ Dromen alleen is niet genoeg; visie omzetten naar tastbare resultaten vraagt leiderschap, planning en het durven voeren van lastige gesprekken. Te vaak wordt onderwijsreactief ingericht, gestuurd door subsidies: activiteiten opzetten om de subsidie af te vinken zonder structurele impact. Tim benadrukt dat subsidies een middel moeten zijn, geen doel: ‘We zouden moeten bouwen aan een stabiele, evidence-informed basis van wat goed onderwijs is, zodat impulsen zoals Techkwadraat die visie versterken in plaats van fragmenteren.’
Kids4Twente laat zien hoe dit werkt in de praktijk. Het programma is gebaseerd op de self-determination theory, met competentie, autonomie en relatie centraal. Scholen doen mee aan een schoolbreed ontwikkelprogramma, gericht op onderzoekend en ontwerpend leren. Leraren worden ondersteund om niet alleen losse lessen te geven, maar structureel hun onderwijs te ontwikkelen, afgestemd op de schoolcontext. ‘Elke school krijgt maatwerk en wordt onderdeel van een bredere community,’ legt Tim uit. ‘Ervaren scholen begeleiden beginners, en PLG-vormen (Professionele Leergemeenschappen) stimuleren kennisdeling. Zo ontstaat een zelflerend netwerk dat verder gaat dan een enkel project of subsidieperiode.’
Ook bedrijven worden actief betrokken. ‘Hun kennis, technologie en vakmanschap verrijken het onderwijs,’ aldus Tim, ‘en samen creëren scholen en bedrijven een duurzame leeromgeving rondom de leerling.’ De focus ligt op primair onderwijs, een cruciale periode voor het ontwikkelen van affiniteit met leren en techniek. Later breidt het programma uit naar het voortgezet onderwijs, zodat leerlingen een consistente leerlijn volgen richting een bewuste studie- of beroepskeuze.
Om het effect te meten, ontwikkelde Kids4Twente de Technoscoop, een psychometrisch instrument dat de attitude en affiniteit van leerlingen voor onderzoekend en ontwerpend leren meet. Jaarlijkse metingen geven scholen een spiegel van waar hun leerlingen staan en vormen een vliegwiel voor verbetering. Tim: ‘Het is een tool die niet alleen laat zien waar je leerlingen staan, maar ook helpt bij het afstemmen van het hele leerecosysteem en het creëren van een gemeenschappelijke taal in de regio.’
Veel scholen vragen in eerste instantie: ‘Hoe doen we dit?’ Leraren zien techniekonderwijs vaak als klasniveau, maar echte verandering ontstaat wanneer schoolleiding en bestuur het proces ondersteunen. Tim legt uit: ‘Sommige scholen starten voorzichtig, leren van ervaringsscholen, en vergroten zo stap voor stap hun lerend vermogen.’ Voor scholen die nog niet zover zijn, is het belangrijk eerst structuur te bieden en een gedeeld begrip van de bedoeling van onderwijsvernieuwing te ontwikkelen.
Training en scholing zijn cruciaal. Programma’s zoals Tenzij bieden intensieve trajecten voor schoolleiders en leraren, waarin theorie, praktijk en persoonlijke ontwikkeling samenkomen. Teams leren visie te vertalen naar dagelijkse praktijk, teamvergaderingen effectief in te zetten en schoolcultuur te veranderen. Tim: ‘Het gaat niet alleen om didactiek, maar ook om leiderschap, samenwerking en het cultiveren van een gezamenlijke visie. Daar leg je de vruchtbare ondergrond voor concrete innovatie.’
De droom voor de toekomst? Dat techniekonderwijs niet geïsoleerd wordt gezien, maar verweven met burgerschap, digitale geletterdheid, taal en rekenen. ‘Techniek kan een middel zijn om bredere, vakdoorbrekende leerdoelen te realiseren, waarin ook kunst en creativiteit een rol spelen,’ aldus Tim. ‘Techkwadraat kan dit ondersteunen, niet als doel op zich, maar als impuls voor future-proof onderwijs en talentontwikkeling.’
