Digitale professionals zijn de motor achter innovatie, efficiëntie en economische groei. In 2030 heeft Nederland 1 miljoen van deze professionals nodig om de vraag naar AI, data en cloud op te vangen en de digitale transformatie in alle sectoren kracht bij te zetten. Er is duidelijk beweging op het onderwerp. Dat is te zien aan alle initiatieven die ontstaan. Maar versnippering en gebrek aan overzicht zorgen voor een troebele focus. Het ministerie van Economische Zaken wil met de taskforce DACT een meer directe, snellere en structurelere verbinding tussen ontwikkelingen in zowel onderwijs als arbeidsmarkt tot stand brengen.
Al geruime tijd zet het ministerie van Economische Zaken (EZ) via de Human Capital Agenda ICT in op het aanpakken van de krapte aan digitale professionals. Zo werd in 2024 met de oprichting van de Taskforce Cybersecurity samen met stakeholders een extra versnelling gegeven om de tekorten in deze specifieke beroepsgroep krachtiger aan te pakken. ‘Dat werkt goed, er is in die taskforce een positieve eigen dynamiek en speelveld ontstaan’, vertelt Angela van Diejen, werkzaam bij het ministerie van EZ en opdrachtgever van de taskforce DACT (Data, AI en Cloud Talent). ‘De inzet op talent met specifiek deze skills is zeer urgent voor Nederland: onze digitale economie wordt nu vooral aangestuurd door grote techbedrijven uit de VS en Azië – terwijl Nederland ook echt zelf een bron aan talent heeft. We zullen wel zelf meer regie moeten pakken en moeten sturen op het creëren van eigen talent, innovatie en infrastructuur. Daar past een taskforce DACT goed bij.’
Bundelen
De noodzaak om het tekort aan digitale professionals aan te pakken, wordt over de hele linie gevoeld, ervaart Van Diejen: ‘Het momentum is nu. Je hoort een steeds hardere roep om digitaal talent. Onderwijs, bedrijfsleven en overheid zetten hier al op in, met lokale en regionale initiatieven. Maar het is nog te versnipperd en daarom moeten we krachten bundelen en de focus versterken.’ Zo zijn veel ondernemingen enthousiast met een versnelling bezig op hun eigen vakgebied, zonder te beseffen dat hun methode of aanpak wellicht ook op grotere schaal relevant of nuttig kan zijn. Van Diejen: ‘De juiste partijen moeten elkaar snel kunnen vinden, zodat je alle initiatieven en ontwikkelingen in een programma kunt bundelen, delen, en zaken aan elkaar kunt koppelen.’
Onderzoek
De taak om dit voor Data-, AI- en Cloudprofessionals in gang te zetten, neemt EZ, als stelsel verantwoordelijk voor de digitale economie, via de taskforce DACT op zich. ‘De problematiek is te groot om alleen aan te pakken. Dit moet in triple helix-verband’, bezweert Van Diejen. ‘Vanuit EZ kunnen wij onderwijs, bedrijfsleven en overheid bij elkaar brengen, waardoor we gezamenlijk tot een werkbare aanpak kunnen komen.’ Het wordt ook echt ontdekken; de taskforce is geen programma wat je vooraf al van a tot z uitrolt. Het is juist van en voor het veld. Belangrijk is in ieder geval dat er een stevige, door onderwijs, bedrijfsleven en overheid gedeelde basis ontstaat. Om dat te realiseren wordt in relatie met de taskforce DACT een onafhankelijk onderzoek uitgevoerd door HCA ICT en Dialogic naar de huidige arbeidsmarktvraag en het toekomstige aanbod. Van Diejen: ‘Hiermee maak je inzichtelijk waar interventies mogelijk zijn om tot een groter aanbod te komen. Daarnaast zijn er gesprekken met sleutelspelers uit het veld om inzicht te krijgen in de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en om kansen voor een effectieve samenwerking te verkennen.’ Zo ontstaat inzicht in behoeften, kansen en belemmeringen.
Sleutelspelers
Gedurende dit proces zal tevens duidelijk worden waar de witte vlekken zitten, waar het (nog) niet lukt om het huidige aanbod aan professionals en de vraag van de markt te matchen. ‘Wanneer we kunnen laten zien waar de mismatch of het knelpunt zit, krijgen we iedereen gemakkelijker mee in het aanpakken ervan. Dit alles doen we stapje voor stapje, zodat een duidelijk beeld ontstaat van onze gedeelde opgave en hoe we die kunnen aanpakken’, licht Van Diejen toe. Uiteindelijk moet dit leiden tot een versterkte en meer gecoördineerde samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en overheid, waarbij concrete stappen worden gezet van prioritering tot realisatie.
Qua tijdsplan is het de bedoeling dat de taskforce rond de zomer van 2026 werktafels gaat inrichten, waarbij alle sleutelspelers aanwezig zijn. Van Diejen: ‘We verwachten dat uit die werktafels concrete plannen en pilots voortkomen, die binnen een integrale gefocuste aanpak gaan zorgen voor een soepelere en hogere instroom, doorstroom en behoud van talent. Zodat we richting 2030 ons deel van die 1 miljoen digitale professionals gaan halen.’
Talentenpools
Een ander doel van de taskforce is een gerichte inzet van reeds beschikbare subsidies voor talentenprogramma’s, die de regionale talentenpools versterken en landelijk en regionaal beter op elkaar gaan aansluiten. Afhankelijk van de uitkomst van het onderzoek en het gedeelde beeld en de inzet van de stakeholders in de taskforce, kan de taskforce daarnaast de ontwikkeling van nieuwe en innovatieve talentenprogramma’s stimuleren: ‘Zo krijgen we die lerende en adaptieve samenwerking, die we vervolgens kunnen uitrollen’, legt Van Diejen uit. ‘Al doende leren, zo moet digitalisering zijn. Waarbij we meer dan nu sneller en wendbaarder zijn, kunnen meebewegen.’
Leerpaden
De taskforce moet ervoor zorgen dat snelle technologische ontwikkeling in het digitale domein direct een vertaalslag krijgt in het onderwijs en goed in verbinding staat met de vraag vanuit de arbeidsmarkt. Het moet een flexibele doorlopende keten worden waarbinnen op elk onderwijsniveau digitale technologieën onderwezen worden en digitaal talent instroomt, doorstroomt en wordt bijgeschoold. ‘We willen dat onze digitale professionals flexibeler kunnen zijn’, betoogt Van Diejen. Inzet vanuit het bedrijfsleven op samenwerking met onderwijs is hierbij cruciaal. Maar ook begeleiding bij instroom en zij-instroom is essentieel. Initiatieven zoals Switch-to-Digital bijvoorbeeld zijn hierin onmisbaar. ‘Dat er actuele, modulair opgebouwde leerpaden zijn en dat het onderwijs gebaseerd is op afgestemde skillsprofielen. Voor de arbeidsmarkt levert dat beter gevulde talentpijplijnen op, vol met medewerkers die al klaargestoomd zijn om dit werk te gaan doen. En daar vanaf het begin al de benodigde vaardigheden voor bezitten.’
Binnen deze ambities is het jaar 2030 een mooi ijkpunt. ‘In dat jaar willen we uiteraard kijken of we onze doelen hebben gehaald, wat succesvol was en waartoe het heeft geleid’, stelt Van Diejen. ‘Op welke manieren we daar dan vervolgens mee verder gaan, daarvoor kunnen we nu, net als bij de start, nog niet het programma vaststellen.’
